این مقاله با هدف بازخوانی مفهوم «میثاق ملی»، به واکاوی سرشت جامعه‌شناختی و خاستگاه تاریخیِ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. نویسنده ابتدا به نقد چهار رویکرد تقلیل‌گرایانه در مواجهه با قانون اساسی دست می‌زند؛ از جمله اصلاح آن بر اساس مصلحت‌سنجی‌های جناحی، تقدم‌بخشی به «روح قانون» به جای متن منصوص، و تقلیل دگرگونی‌های ساختاری به مسأله‌ی کارآمدی روزمره. پژوهش با مرور فرایند تکوین ایده‌ی حکومت قانون از عصر مشروطه تا انقلاب اسلامی، نشان می‌دهد که قانون اساسی سندی صرف برای تنظیم مناسبات قدرت اداری نیست، بلکه عهدی نوین و متکی بر سه پیش‌زمینه‌ی اساسی است: امتداد تجربه‌ی تاریخی مبارزه با استبداد و استعمار، بلوغ پیش‌فرض‌های معرفتی-عملی در جامعه، و فداکاری جمعی.
در این چارچوب و با اتکا به آرای دکتر حسین کچویان، میان دو ساحت «لحظه‌ی تأسیس» (متکی بر اراده و ایثار بنیادین یک ملت) و «نظم عادی روزمره» (متکی بر صندوق رأی و قوانین موضوعه) تمایز گذاشته می‌شود. مقاله نتیجه می‌گیرد که ریشه‌ی بخش عمده‌ای از مطالبات ناظر بر تغییر قانون اساسی، نه برخاسته از تمایل خودانگیخته‌ی توده‌ی مردم، بلکه برآمده از منافع نخبگان، بازنمایی‌های رسانه‌ای و فشارهای بیرونی است؛ و دست‌بردن در بنیان‌های این میثاق بدون شکل‌گیری لحظه‌ای نوین در تاریخ و آگاهی جامعه، پیامدی جز ناامنی ساختاری و گسست ملی نخواهد داشت.