این مقاله به بازخوانی یک مسئله‌ی تاریخی و فلسفی درباره‌ی جایگاه دولت در ایران می‌پردازد. نویسنده با تکیه بر توصیف کنت دو گوبینو از «میهن‌پرستی جاودانه» ایرانیان و «بی‌تفاوتی» ایشان نسبت به تغییر حکومت‌ها، این پرسش را طرح می‌کند که چرا دولتی که همواره در کانون توجهات عمومی بوده، با جامعه فاصله‌ای دیرینه داشته است. نویسنده از این توصیف، به استقلال نهادی دولت از بستر فرهنگی جامعه می‌رسد و نشان می‌دهد که در سنت ایرانی، پیوندی نمادین میان «شاه» و «ملت» برقرار بوده است: شاه پاسدار فره‌ی ایزدی و تداوم‌بخش عدالت و برکت در جهان انسانی شمرده می‌شد و دولت، حامل شأنی فرااجتماعی و بازنمایی نظم کیهانی بود. مشروعیت در این چارچوب، از نسبتی متافیزیکی با حقیقتی برتر می‌آمد، نه تنها از اراده‌ی مردم. در مقابل، دولت مدرن اروپا حاصل تحولی معرفتی بود و به نهادی زمینی و قراردادی بدل شد. در ایران، دولت مدرن در سده‌ی نوزدهم با تقلید از الگوهای اروپایی و بدون تحول متناظر در معرفت سیاسی شکل گرفت و بر بستری غیرمدرن رویید. نتیجه، دوگانگی میان «صورت مدرن دولت» و «روح سنتی حاکمیت» بود. نویسنده این دوگانگی را در انقلاب مشروطه، دوران پهلوی و انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ دنبال می‌کند و آن را ریشه‌ی بحران‌های مشروعیت می‌داند و انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ را تلاشی برای بازاندیشی نسبت دولت و جامعه در پرتو معنایی الهی‌تر‌ از سیاست می‌خواند؛ تلاشی که در آن دولت نه بنا دارد از امر قدسی جدا شود، نه می‌خواهد در چارچوب عقلانیت ابزاری مدرن محدود بماند. مقاله سرانجام پرسش دولت در ایران را پرسشی وجودی می‌داند: چگونه می‌توان قدرت را در نسبت با حقیقت و سیاست را در امتداد ایمان فهم کرد؟ و گشودن افق آینده‌ی دولت را نیازمند فهم دوباره‌ی پیوند دیرینه‌ی قدرت و معنا در سنت ایرانی می‌شمارد.