مسائل حکمرانی

مسائل حکمرانی

تأسیس ایده‌ی ملت در مذاکرات دوره‌ی نخست مجلس شورای ملی

نوع مقاله : یادداشت تخصصی

نویسنده
پژوهشگر اندیشه‌ی سیاسی
چکیده
مقاله‌ی «تأسیس ایده‌ی ملت در مذاکرات دوره‌ی نخست مجلس شورای ملی» با تحلیل محتوای مذاکرات مجلس اول، چگونگی شکل‌گیری مفهوم «ملت» در آغاز مشروطه را بررسی می‌کند. پرسش محوری مقاله این است که نمایندگان چگونه از این مفهوم برای بازتعریف نسبت مردم، مجلس و دولت و صورت‌بندی نظمی سیاسی بهره گرفتند. نویسنده نشان می‌دهد که «ملت» در این مذاکرات صرفاً نامی برای جمعیت کشور نیست، بلکه به‌تدریج به‌صورت سوژه‌ای دارای حق، مسئولیت و نقش در اداره‌ی امور عمومی مطرح می‌شود. مقاله پنج وجه این ایده را برجسته می‌کند: ملت به‌مثابه شریک سیاسی و حافظ منافع عمومی؛ ذی‌نفع و مشارکت‌کننده‌ی اقتصادی، از جمله در بحث تأسیس بانک ملی؛ عامل وحدت و انسجام اجتماعی؛ شریک و هم‌سرنوشت دولت؛ و ناظر بر عملکرد حکومت با حق اعتراض و مطالبه‌گری. در نتیجه، تعبیرهایی چون «نمایندگی ملت»، «حقوق ملت» و «منفعت ملت» هم بازتاب تحولات عصر مشروطه‌اند و هم در شکل‌گیری تصور تازه‌ای از مشروعیت و مشارکت سیاسی نقش دارند.
کلیدواژه‌ها