مسائل حکمرانی

مسائل حکمرانی

ادیبان چینی و نظم سیاسی امپراتوری

نوع مقاله : یادداشت تخصصی

نویسنده
پژوهشگر مطالعات توسعه
چکیده
این یادداشت به تحلیل نقش «ادیبان» در ساخت دولت در چین می‌پردازد و بر پایه‌ی خوانش ماکس وبر از مقاله‌ی «ادیبان چینی» نوشته شده است. چین یکی از کهن‌ترین تمدن‌های بوروکراتیک است که در آن، طبقه‌ی ادیبان بیش از هزار سال در مرکز ساختار دیوانی، فرهنگی و سیاسی قرار داشت. وبر منزلت اجتماعی در چین را نه بر پایه‌ی ثروت، بلکه بر مبنای صلاحیت برای تصدی مقام‌های دولتی تعیین‌شده می‌بیند. نویسنده سه ویژگی این طبقه را بررسی می‌کند؛ عقلانیت بوروکراتیک، سنت‌گرایی مشروعیت‌ساز و پیوند نخبگان فرهیخته با اقتدار سیاسی. ورود به این طبقه از راه آزمون‌های سراسری امپراتوری صورت می‌گرفت و از این رو، با وجود محدودیت‌های عملی، ساختاری نسبتاً باز در برابر اشرافیت موروثی غرب ایجاد می‌کرد. در عین حال، ادیبان با سخت‌گیری در آزمون‌ها و حفظ متون و زبان کلاسیک، انحصار طبقاتی خود را نگه می‌داشتند. ادیبان با تکیه بر آیین کنفوسیوسی، خود را ضامن وحدت و جلوگیری از هرج‌ومرج معرفی می‌کردند و همین استدلال، مشروعیت حضور آنان را در قدرت تثبیت می‌کرد. مقاله نتیجه می‌گیرد که ترکیب «دسترسی عمومی» و «انحصار طبقاتی ارزیابی‌شده» از دلایل ماندگاری هزارساله‌ی این طبقه بوده است.
کلیدواژه‌ها