این یادداشت پژوهشی با عنوان به واکاوی بنیادهای نظری و ساختاری کارآمدی در نظام حکمرانی جمهوری اسلامی ایران (برگرفته از طرح پژوهشی «آزادی و کارآمدی» با بازخوانی آرای دکتر علیرضا صدرا) می‌پردازد. کارآمدی در این پژوهش، فراتر از تلفیق متعارف «کارایی» و «اثربخشی» تعریف شده و با نقد رویکردهای صِرفاً وظیفه‌گرا یا سودمحور، بر ضرورت انضمام «نظریه‌ی فضیلت‌گرایی» و غایات اخلاقی–انسانی تأکید می‌شود. در این الگو، کارآمدی پیوندی ناگسستنی با مشروعیت، رضایت عمومی و آزادی دارد؛ چراکه آزادی ظرفیت‌ها را شکوفا ساخته و کارآمدی آن‌ها را به ثمر می‌نشاند. در ساحت ساختاری، با نقد دوگانه‌ی «دولت کارگزین» (سوسیالیستی/متورم) و «دولت کارپرداز» (لیبرالیستی/حداقلی)، الگوی مطلوب در قالب «دولت کارگزار» -به‌مثابه هماهنگ‌کننده و بسترساز مشارکت مردم- معرفی می‌شود. در نهایت، کارآمدی مقوله‌ای تشکیکی و دارای مراتب تعریف می‌شود که تحقق آن نیازمند طی چهار مرحله‌ی «تبیین»، «ترسیم»، «تصویب» و «تحقق عملی» بوده و بقای آن در گروی «سازواری ساختاری»، مهار بوروکراسی نفت‌محور و دمیدن روح «امیدواری جمعی» در جامعه است.