این یادداشت به واکاوی مفهوم کارآمدی در عرصه‌ی «کشورداری» و نسبت آن با عقلانیت‌ها و شاخص‌های متکثر می‌پردازد. نویسنده با امتداد مفهوم وبری «کنش معنادار» به ساحت خط‌مشی‌ها و رفتارهای حکومتی، استدلال می‌کند که تلقی یکپارچه و تک‌ساحتی از کارآمدی ناممکن است؛ زیرا هر صورت‌بندی از آن، متناظر با سنخ ویژه‌ای از عقلانیت شکل می‌گیرد: عقلانیت مدیریتی شاخص «بهره‌وری» (ترکیب کارایی و اثربخشی) را ملاک قرار می‌دهد؛ عقلانیت فنی بر «حفظ تعادل سیستمی» تمرکز دارد؛ عقلانیت اجتماعی به «نتیجه‌بخشی و تغییر رفتار» توجه می‌کند؛ و عقلانیت فرهنگی «رضایت عمومی و ارزش‌های مشترک» را می‌سنجد. در این میان، «عقلانیت حق‌مدار و دینی»، برخلاف عقل فنی که در تنگناهای بوم‌شناختی و ابزاری محدود می‌ماند، کارآمدی را بر پایه‌ی «درستی عمل ارادی، بصیرت و اتصال به غایات متعالی (سعادت و عدالت)» تعریف می‌نماید. نویسنده در فرجام نتیجه می‌گیرد که نظام حکمرانی مطلوب نباید ارزش‌های بنیادین چون عدالت را فدای بهره‌وری ابزاری یا تعادل‌گرایی صرف کند؛ بلکه کارآمدی واقعی در گروی برقراری توازن شبکه‌ای میان تمامی این شئون عقلانیت و سامان‌بخشی آن‌ها زیر چتر عقلانیت حق‌مدار است.
